یکی از دشوارترین موقعیتها مواجهشدن با کسی است که عزیزی را از دستداده و سوگوار است. این که چه بگوییم و چهطور بگوییم به فرد سوگوار کمک میکند که فضای بیشتری برای سوگواری داشته باشد و راحت تر بتواند احساساتی مانند غم، خشم، احساسگناه و … را نسبت به کسی که از دست داده تجربه کند.
وقتی کسی عزیزی را از دست میدهد و داغدار است، نیازی به توصیه و راهنمایی ما ندارد! نیازی ندارد بشنود اگر ما به جای او بودیم چه میکردیم! اما اکثر ما در این موقعیت در برخورد با فرد سوگوار چنین برخوردی داریم. چون از احساساتی مانند غم، خشم و اضطراب میترسیم و گمان میکنیم اگر اجازه بدهیم فرد داغدیده احساساتش را بروز دهد حالش بدتر میشود و آن وقت نمیدانیم باید چهکار کنیم!
چون با سکوت کردن راحت نیستیم شروع میکنیم به توصیه کردن و راهکار دادن. اما این کار باعث میشود فرد سوگوار حس کند درکش نمی کنیم و عواطف و احساساتش را به رسمیت نمیشناسیم!
با گفتن این جملهها احساسات فرد سوگوار را زیر سوال میبریم:
- خدا رو شکر که بیشتر از این درد نکشید، راحت شد!
- (متوفی) دوست نداره تو رو در این حال ببینه، اگه بود خیلی ناراحت میشد!
- گریه نکن! مرد که گریه نمیکنه!
- قوی باش! تو الان باید به فکر خانوادهات باشی، جای خالی پدرتو براشون پر کنی!
- این قدر خودتو ناراحت نکن! سعی کن خودتو مشغول کنی که حواست پرت بشه!
- به نظرم یه سفر برو حال و هوات عوض بشه!
تنها چیزی که به فرد سوگوار کمک میکند حضور و همدلی ماست و این که گوش شنوا باشیم. بهجای اینکه حدس بزنیم فرد سوگوار الان به چه چیزی نیاز دارد، یا به او توصیه و نصیحت کنیم یا راهکار بدهیم، کافیست از او بپرسیم چه کمکی میتوانیم به او کنیم یا چه چیزی در این شرایط به او کمک میکند.
با گفتن چنین جمله هایی میتوانیم همدلی و حمایتمان را نشان بدهیم اما مهم این است که آنچه می گوییم صادقانه باشد نه از سر تعارف و انجام وظیفه:
- هر موقع بخوای من کنارتم و هر کاری از دستم بربیاد انجام میدم.
- کاری هست الان بتونم انجام بدم که حالت رو بهتر کنه؟
- دوست داری پیشت بمونم یا الان دوست داری تنها باشی؟
- من کنارتم، هر وقت خواستی حرف بزنی بهت گوش میدم.
نکته مهم دیگر در برخورد با فرد سوگوار این است که بهجای گفتن جملههایی مانند “پشت سر مرده حرف نزن!”، “بدیش رو نگو” و … که باعث میشود فرد احساساتش را پس بزند یا دچار احساس گناه شود، به گونهای رفتار کنیم که فضای حرفزدن مهیا شود تا او بتواند از احساساتش نسبت به متوفی بگوید. به خاطر داشته باشیم که کاملا طبیعی است که در کنار علاقه، دلتنگی و اندوه نسبت به عزیز از دسترفته احساساتی چون خشم و نفرت را نیز نسبت به او تجربه کنیم.